Konferencja „Polska wieś ratująca Żydów”

1
482
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Pod tym tytułem odbyła się 15 listopada 2016 r., w Centralnej Bibliotece Rolniczej, przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie konferencja organizowana we współpracy z Fundacją Righteous for the World [prawi dla świata]. Sprawa pomocy Żydom jest niedostatecznie znana, w związku z tym, że ani pomagający się tym nie chwalili, ani nie była ona przez lata przedmiotem analiz historycznych. Na wsi pomoc ta miała swoją specyfikę wynikającą z innego charakteru społeczności i zabudowy niż w miastach. Na wsi było łatwiej o żywność, ale i o donosy.

Na wstępie odczytano list od marszałka sejmu Marka Kuchcińskiego oraz od ambasadora Izraela, gdzie wspomniano o Instytucie Yad Vashem, który odnalazł już 6000 polskich sprawiedliwych wśród narodów świata.

Senator profesor Jan Żaryn wygłosił referat o sytuacji kapłanów na wsi ratującej Żydów. Trwają badania ilu księży bezpośrednio ratowało, ale także jakie było ich oddziaływanie na społeczności wiejskie. Wiadomo jednak, że np. jeden z księży nawet z ambony wołał, że Żydzi są naszymi braćmi i wymagają pomocy. Nikt na niego nie doniósł, mimo tego publicznego oświadczenia. Biskupi też pomagali. M. in. kardynał Sapieha powiedział Niemcom, którzy się zorientowali, że jest coś nie tak (kościół wydawał fałszywe świadectwa Żydom), że jedynym miejscem, do którego mogą wejść jest jego kuria krakowska. Uciekający z transportów szli do najbliższego kościoła, którego krzyż był jedynym drogowskazem w obcym krajobrazie.

W 2014 r. 2 miesiące szukano w Yad Vashem relacji na temat księży ratujących Żydów. Znaleziono 118 osób. M. in. wzmiankę o tym, że „ten młody ksiądz, który został prymasem nawoływał do ratowania Żydów”.

Badania na ten temat są prowadzone od 1968 r., który jest złą datą z powodu ówczesnej nagonki antyżydowskiej. Należy zredefiniować słowo pomoc i spróbować wejść w rzeczywistość wojenną, która nagle od zwykłych ludzi wymagała nadzwyczajnych, często długotrwałych, działań. Pojawiły się załamania Polaków i Żydów. Pomocy udzielali także i ci, którzy znani byli przed wojną jako antysemici. Należało się też bać donosicieli, gdzie przecież nie istniała wyraźna granica.

Pomoc była głównie indywidualna. Historii takich jak rodziny Ulmów więcej tylko nie są tak dobrze udokumentowane. Byli oni znani w regionie i przed wojną ciekawymi ludźmi. Mimo ich zamordowania – w okolicy nadal ukrywano Żydów i 8 rodzin! W okolicach Treblinki zginęło ok. 40 osób za ukrywanie. Ci którzy przeżyli wyemigrowali także do USA.

Kaplica pamięci ma powstać w Toruniu. 1059 osób. Jeśli brak potwierdzenia to osoby nie mogą być umieszczone. Wykonywana jest mapa miejsc, gdzie wystąpiły takie przypadki, których stwierdzono już 6000. Z chmury tej przypadkowo prelegent wybrał rodzinę Skłodowskich…. Miało to wydźwięk tym większy, że budynek Centralnej Biblioteki Rolniczej to to miejsce, gdzie swoją przygodę naukową zaczynała Maria Skłodowska, której popiersie stało w korytarzu. Na mapie jest już 650 miejsc gdzie Polacy zginęli za pomoc Żydom.

Warto tu przypomnieć, że Rada Pomocy Żydom Żegota działała w miastach i to po jakimś czasie. Mieszkańcy wsi reagowali natomiast natychmiast. Bywało, że jednej osobie musiało pomagać 65 Polaków, ale na wsi bywało to działanie indywidualne. W konferencji uczestniczyła Jadwiga Pucyk, dziewięćdziesięcioletnia już córka Bronisławy Bednarczyk zamordowanej za pomoc Żydom. Podzieliła się ona swoimi dramatycznymi wspomnieniami z czasów dzieciństwa. Drugą relację zobaczyliśmy w formie filmowej, gdzie nieżyjąca już Henryka Siniakowska opowiedziała o przechowywaniu 22 Żydów, m. in. zbiegów z obozu w Treblince.

Przedstawiono Muzeum Rodziny Ulmów w Markowej, które jest poświęcone wszystkim pomagającym ludziom wsi. Cieszy się ono wielkim zainteresowaniem, także za granicą, skąd przyjechało wielu, także ważnych gości. Z wielkim opóźnieniem sprawy Żydów w czasie II wojny światowej zaczynają odżywać. Jest to ważna część historii Polski.

RAFAŁ WODZICKI

Fot. Rafał Wodzicki: Jadwiga Pucyk, córka zamordowanej za pomoc Żydom daje bezpośrednie świadectwo…

Książka:

http://www.polacyizydzi.com/dam-im-imie-na-wieki.pdf

1 Komentarz

Skomentuj

Prosze wpisz komentarz!
Wpisz Imie: